สำหรับระบบผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ที่ถูกต้องตามมาตรฐานวิศวกรรมไฟฟ้า (มาตรฐาน วสท.) และข้อกำหนดของการไฟฟ้านครหลวง (MEA) / การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA) มีรายละเอียดองค์ประกอบ ไดอะแกรมโครงสร้าง และข้อกำหนดการแสดงสเปกอุปกรณ์ ดังนี้ครับ
1. องค์ประกอบบังคับ 10 รายการที่ต้องระบุในผัง SLD
การเขียนผัง SLD เพื่อใช้เป็นแบบติดตั้งจริงและยื่นขออนุญาตเชื่อมต่อสายส่ง ต้องแสดงลำดับการเชื่อมต่อและสเปกทางไฟฟ้าของอุปกรณ์ให้ครบถ้วน 10 รายการ:
- ชุดแผงโซลาร์เซลล์ (PV Array): ระบุยี่ห้อ/รุ่น, กำลังวัตต์-พีคต่อแผง (\(W_p\)), จำนวนแผงรวม, ค่าแรงดันและกระแส (\(V_{oc}, I_{sc}\)) และการจัดสตริง (เช่น 2 String \(\times\) 9 แผง)
- ตู้รวมสายกระแสตรง (DC Combiner Box): ระบุพิกัดฟิวส์ DC (Type gPV) และอุปกรณ์ป้องกันไฟกระชากฝั่ง DC (DC SPD Type II)
- สวิตช์ตัดตอน DC (DC Isolator / Switch): ระบุพิกัดแรงดันและกระแส DC (เช่น 1,000 VDC / 25 A)
- เครื่องแปลงกระแสไฟฟ้า (Inverter): ระบุยี่ห้อ/รุ่น, พิกัดกำลัง AC (kW), ระบบไฟฟ้า (1 เฟส หรือ 3 เฟส), แรงดัน DC สูงสุด (\(V_{dc_max}\)) และช่วงแรงดัน MPPT
- เซอร์กิตเบรกเกอร์ AC (AC Circuit Breaker): ระบุพิกัดกระแสตัดสลับ (AT/AF), จำนวน Pole และค่าพิกัดกระแสตัดวงจรลัดวงจร (Interrupting Capacity: IC ในหน่วย kA)
- อุปกรณ์ป้องกันไฟกระชากฝั่ง AC (AC SPD): พิกัด Type II
- อุปกรณ์กันไฟย้อน (Zero Export Control / CT / Smart Meter): ระบุตำแหน่งคล้อง CT ที่จุดเชื่อมต่อหลัก (Point of Common Coupling: PCC)
- ตู้ควบคุมไฟฟ้าหลัก (Main Distribution Board: MDB): ระบุพิกัดเมนเบรกเกอร์เดิมของอาคาร
- ระบบต่อลงดิน (Grounding System): ระบุขนาดสายดิน, แท่งหลักดิน (Ground Rod ขนาด \(\ge 5/8\) นิ้ว ยาว 2.40 ม.) และการต่อพันธะศักย์ (Equipotential Bonding) โดยมีค่าความต้านทานดิน \(R < 5\ \Omega\)
- ชนิดและขนาดสายไฟฟ้า: ระบุชนิดและขนาดพื้นที่หน้าตัดสาย เช่น สาย DC ใช้ PV1-F 1×4 \(\text{mm}^2\) และสาย AC ใช้ THW
2. ตัวอย่างแผนภาพผังเส้นเดี่ยว (SLD Diagram) ระบบ On-Grid 1 เฟส ขนาด 8 kW (แผง 9.9 kWp)
┌────────────────────────────────────────────────────────┐
│ PV ARRAY │
│ JA Solar 550 Wp x 18 แผง = กำลังรวม 9.9 kWp │
│ จัดชุด: 2 String x 9 แผง │
│ พารามิเตอร์: Voc/แผง = 49.9 V, Isc = 13.95 A │
└───────────────────────────┬────────────────────────────┘
│
│ สาย DC: PV1-F 1x4 mm² (DC 1,000V)
▼
┌────────────────────────────────────────────────────────┐
│ DC COMBINER BOX │
│ • Fuse gPV 20A x 2 ชุด (ขั้วบวก/ลบ) │
│ • DC Surge Protective Device (DC SPD Type II) │
└───────────────────────────┬────────────────────────────┘
│
▼
┌────────────────────────────────────────────────────────┐
│ DC ISOLATOR SWITCH │
│ พิกัด: 1,000 VDC / 25 A │
└───────────────────────────┬────────────────────────────┘
│
▼
┌────────────────────────────────────────────────────────┐
│ INVERTER 8 kW (1 Phase) │
│ พารามิเตอร์: Vdc max 600 V, ช่วง MPPT 150–550 V │
└───────────────────────────┬────────────────────────────┘
│
│ สาย AC: THW 2x10 mm² + สายดิน Ground 6 mm²
▼
┌────────────────────────────────────────────────────────┐
│ AC PROTECTION PANEL │
│ • AC Breaker 40AT/2P (พิกัดทนกระแสลัดวงจร IC 10 kA) │
│ • AC Surge Protective Device (AC SPD Type II) │
└───────────────────────────┬────────────────────────────┘
│
▼
┌───────────────────────────┬────────────────────────────┐
│ MDB / ตู้เมนไฟฟ้าเดิม │◄──── สัญญาณ CT ────┐ │
│ (เมนเบรกเกอร์ 100 A) │ │ │
└─────────────┬─────────────┘ ┌─────────┴───────┐
│ │ ZERO EXPORT │
│ │ CONTROLLER │
▼ └─────────────────┘
┌───────────────────────────┐
│ kWh METER การไฟฟ้า │◄──────────────────────────► [ GRID MEA / PEA ]
└─────────────┬─────────────┘
│
═╧═ ระบบสายดิน (Ground Rod 5/8" x 2.4m, สายดิน 10 mm², R < 5 Ω)
(อ้างอิงโครงสร้างแบบแปลนระบบ On-Grid 1 เฟส จากคู่มือการออกแบบมาตรฐานอาชีวศึกษา)
3. รายละเอียดการกำหนดพิกัดอุปกรณ์ในผัง (Technical Specification Rules)
- สายไฟฝั่ง DC: ต้องใช้สายชนิด PV1-F หรือ H1Z2Z2-K ซึ่งเป็นสายสำหรับระบบโซลาร์เซลล์โดยเฉพาะ ตัวนำเป็นทองแดงเคลือบดีบุก ฉนวน XLPO ทนรังสี UV และทนความร้อนสูง
- อุปกรณ์ป้องกันฝั่ง DC: ฟิวส์ DC ต้องเป็นชนิด gPV ที่ออกแบบมารองรับไฟฟ้ากระแสตรงแรงดันสูง และเบรกเกอร์ DC ต้องมีรางดับอาร์ก (Arc Chute) ในตัว ห้ามใช้เบรกเกอร์ AC มาแทนเด็ดขาด
- อินเวอร์เตอร์และการจัดสตริง: ต้องระบุช่วงแรงดัน MPPT และแรงดันสูงสุด \(V_{dc_max}\) โดยจำนวนแผงต่อสตริงจะต้องผ่านการคำนวณตรวจสอบแรงดัน \(V_{oc}\) ณ อุณหภูมิต่ำสุดของพื้นที่ (\(T_{min}\)) เพื่อป้องกันไม่ให้แรงดันพุ่งสูงจนอินเวอร์เตอร์เสียหาย
- จุดติดตั้ง CT Zero Export: อุปกรณ์คล้องจับกระแส (CT) ต้องแสดงตำแหน่งคล้องฝั่งด้านโหลดขาเข้าของ MDB/จุด PCC ให้ถูกต้องตามทิศทางลูกศร เพื่อให้ระบบวัดทิศทางการไหลของกำลังไฟฟ้าได้อย่างถูกต้อง
- ระบบสายดินและการต่อพันธะศักย์ (Equipotential Bonding): ต้องระบุการต่อโครงอะลูมิเนียมของแผง รางยึด ตัวถังอินเวอร์เตอร์ และตู้ควบคุมลงสู่แท่งหลักดินเดียวกัน โดยกำหนดค่าความต้านทานการต่อลงดินไว้ที่ไม่เกิน 5 \(\Omega\)
4. ข้อกำหนดทางกฎหมายและเอกสารประกอบการยื่นขออนุญาต (Submission Requirements)
- ลายมือชื่อวิศวกรผู้รับผิดชอบ: แบบผัง SLD ที่ใช้ยื่นขออนุญาตเชื่อมต่อสายส่งกับการไฟฟ้านครหลวง (MEA) หรือการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA) ต้องมีชื่อ ลายมือชื่อ และเลขทะเบียนใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม (กว.) ของวิศวกรไฟฟ้า รับรองแบบอย่างเป็นทางการ
- บล็อกชื่อแบบ (Title Block): ด้านล่างของแบบต้องมี Title Block ระบุชื่อโครงการ, ชื่อสถานที่ติดตั้ง, ชื่อผู้เขียนแบบ, ชื่อวิศวกรผู้ตรวจแบบ, วันที่ และมาตราส่วนที่ชัดเจน
- พิกัดทนกระแสลัดวงจร (IC Rate): เบรกเกอร์ฝั่ง AC ต้องระบุค่าพิกัด IC (เช่น 6 kA หรือ 10 kA) ให้สอดคล้องกับระดับกระแสลัดวงจร ณ จุดเชื่อมต่อของตู้ MDB เดิม
💡 หากต้องการให้ช่วยคำนวณพิกัดอุปกรณ์ หรือจัดทำสเปกสำหรับระบบรูปแบบอื่น (เช่น ระบบ 3 เฟส, ระบบ Hybrid หรือระบบ Off-Grid) สามารถแจ้งข้อมูลเพิ่มเติมได้เลยนะครับ!